Bireysel Emeklilik Nedir

Viewed 2314 Times

Sistem ile İlgili Temel Konular

Bireysel emeklilik sistemi nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi, kişilerin aktif çalışma yaşamları süresince yaptıkları tasarrufları uzun vadeli yatırıma yönlendirerek emeklilik dönemlerinde, yaşam standartlarını koruyabilecekleri bir gelir elde etmelerini sağlayan özel bir emeklilik sistemidir. Devlet tarafından Devlet Katkısı ile desteklenmektedir. Sosyal güvenlik sistemine bir alternatif değildir, aksine tamamlayıcı bir sistemdir. Bu sisteme katılım, sosyal güvenlik kuruluşlarından farklı olarak isteğe bağlıdır.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin amacı nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin öncelikli amacı, bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesiyle emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanmasıdır. Bireysel emeklilik böylece, aktif çalışma hayatlarının sona erdiği emeklilik döneminde kişilerin refah düzeylerini yükseltir. Sistem aynı zamanda, ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak ülke kalkınmasına da katkıda bulunur.

Sistem ne zaman başladı?

Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu 28 Mart 2001 tarihinde kabul edilmiş, 7 Nisan 2001 tarih ve 24336 sayısı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun, yayımı tarihinden 6 ay sonra 7 Ekim 2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 27 Ekim 2003 tarihinde ilk emeklilik planlarının tasdiki ile emeklilik şirketleri faaliyete başlamıştır.

Sisteme katılabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu’na bağlı olmak ya da çalışıyor olmak gerekli mi?

Fiil ehliyetine sahip herkes sisteme dahil olabilir. Bireysel Emeklilik Sistemi’nde Sosyal Güvenlik Kurumu’na ilişkin bir bağlılık ya da çalışma koşulu bulunmamaktadır.

Bireysel emeklilik ürünlerinin mevcut sosyal güvenlik sistemlerinden farkı ne olacak?

Bireysel emeklilik sistemi, çok basamaklı emeklilik sistemlerine geçişin bir aşamasıdır. Sosyal güvenlik sistemini ikame eden ve ona alternatif bir sistem değil, tamamlayıcı bir sistemdir. Buna göre bireysel emeklilik sistemine girmeniz mevcut sosyal güvenlik kuruluşlarına üyeliğinizde veya bu kurumlara karşı yükümlülüklerinizde herhangi bir değişiklik oluşturmayacaktır. Bireysel emeklilik sistemi mevcut sosyal güvenlik sisteminden farklı olarak bireysel hesaplara ve gönüllü katılıma dayalı bir sistemdir. Ödemeleriniz, size özel hesaplarda kendi tercih edeceğiniz özel emeklilik fonlarında değerlendirilerek emekliliğinizde size geri ödenecektir. Oysa kamunun işlettiği sosyal güvenlik sisteminde katılım zorunludur ve bireylerden kesilen primler ortak bir havuzda toplanmaktadır. Emeklilik sırasında ödenen emeklilik gelirleri o sırada çalışan ve sisteme ödeme yapan bireylerin ödemelerinin toplandığı havuzdan finanse edilmektedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi güvenli midir?

Şirketlerin emeklilik faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı’nın, şirketin fonlarına, portföy yöneticilerine ve saklayıcılara ilişkin hesap ve işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) denetimine tabidir. Bireysel Emeklilik Sistemi’nin güvenli ve etkin biçimde işletilmesini sağlamak, katılımcıların hak ve menfaatlerini korumak amacıyla emeklilik şirketlerinin faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı’nın günlük gözetim ve denetimine tabidir. Hazine müsteşarlığı bu görevin yürütülmesini teminen Emeklilik Gözetim Merkezini görevlendirmiştir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nde, emeklilik şirketi finansal sıkıntıya düşerse ne olur?

4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu 17.maddesi uyarınca “Fon malvarlığı rehnedilemez, portföye ilişkin olarak yapılan işlemler haricinde teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar tarafından haczettirilemez ve iflas masasına dahil edilemez”.

Bireysel emeklilik sözleşmesi nedir?

Bireysel emeklilik hesabı açılması, hesaba katkı payı ödenmesi, ödenen katkı paylarının tercih edilen fonlarda yatırıma yönlendirilmesi ve hesapta biriken paraların hak sahiplerine ödenmesine ilişkin esas ve usuller ile tarafların bu kapsamdaki diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen bir sözleşmedir.

Bireysel emeklilik sözleşmesi ne zaman yürürlüğe girer?

Emeklilik sözleşmeniz, katkı payı olarak yatırdığınız ilk ödemenizin şirket hesaplarına nakden intikal ettiği tarihte yürürlüğe girer.

Kaç tür emeklilik sözleşmesi vardır? Sözleşmenin tarafları kimlerdir?

Emeklilik sözleşmesi bireysel veya grup emeklilik sözleşmesi olarak yapılabilir. Grup emeklilik sözleşmesi gruba bağlı bireysel veya işveren grup emeklilik sözleşmesi olarak düzenlenir.

Bireysel emeklilik sözleşmesi: Bireysel emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.

Gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi: Grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.

İşveren grup emeklilik sözleşmesi: Bir istihdam ilişkisine dayalı olarak veya katılımcı lehine bir sponsor kuruluş ile şirket arasında imzalanan ve katılımcı adına sponsor kuruluş tarafından katkı payı ödenen bir sözleşmedir

Grup ile bireysel katılım arasında nasıl bir fark var? Grup olmak mı, bireysel katılım mı ek avantaj sağlıyor?

Sisteme grup olarak girilmiş olsa dahi tüm katılımcıların birikimleri ayrı hesaplarda takip edilecek ve gruptan çıktıklarında bireysel olarak sistemde kalabilecekler. Ayrıca işlem yükü maliyetleri bireysel sözleşmelerden daha az olacağı için emeklilik şirketleri grup sözleşmeler için daha düşük masraf kesintileri belirleyebilecekler.

Sistem sadece bireysel katılıma mı açık, yoksa sisteme grup olarak da katılmak mümkün mü?

Grup emeklilik sözleşmesi en az 10 kişinin katılımı ile veya 10 kişiden az olsa bile bir işyerinde çalışanların tamamını kapsayacak şekilde düzenlenebilir. Grup olarak bireysel emeklilik sözleşmesi alınmış olsa dahi her bir katılımcıya ait hesaplar ayrı ayrı bireysel emeklilik hesaplarında takip edilecektir. Grup olarak sözleşmeye katılım çeşitli şekillerde olabilir. Katkı payının işveren tarafından ödenmesi. Katkı payının bir kısmının işveren, bir kısmının çalışan tarafından ödenmesi. Tüm grubun maaşının belli bir yüzdesi olarak katkı payı desteğinin işveren tarafından verilmesi.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nde birden fazla emeklilik sözleşmesi alma hakkı var mı?

Evet. Aynı şirketten ya da farklı şirketlerden birden fazla emeklilik sözleşmesi alma imkanı bulunmaktadır.

Bireysel emeklilik sistemine ne kadar ödeme yapılacak?

Bireysel emeklilik sisteminde, ödeyeceğiniz katkı paylarınızı gelecekte almak istediğiniz emekli maaşına veya toplu paraya göre belirlersiniz. En az, seçmiş olduğunuz emeklilik planında belirtilen asgari katkı payı tutarı ile ödemeye başlayabilirsiniz. Emeklilik danışmanlarımız, satışlar başladığında tasarruf edebileceğiniz tutarları da dikkate alarak uygun katkı payı seçmenize yardımcı olacaktır.

Ödenen katkı payları hemen yatırıma yönlendiriliyor mu?

Ödenen katkı payları, şirket hesaplarına intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından belirlenen fonlar için gerekli talimatlar verilerek yatırıma yönlendirilmektedir.

Emeklilik şirketleri ödediğim katkı paylarını hangi yatırım araçlarında değerlendirecekler?

Emeklilik şirketleri, içlerinden tercih yapabilmeniz için en az 3 emeklilik fonu kurmak zorundadır. Birikimlerinizin, emeklilik şirketinin fonları arasından seçeceğiniz fonlarda, istediğiniz oranlarda değerlendirilmesini isteyebilirsiniz. Emeklilik yatırım fonları içerisindeki; a. Nakit, vadeli ve vadesiz mevduat, b. Borçlanma araçları (ters repo dahil) ile hisse senetleri, c. Kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar, d. Repo işlemleri, e. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, f. Borsa para piyasası işlemleri, g. Yatırım fonu katılma belgeleri, h. Sermaye piyasası kurulu tarafından uygun görülen ve kamuya ilan edilen diğer para ve sermaye piyasası araçları olabilir.

Bireysel Emeklilik sisteminde katkı payları üzerinden yapılacak kesintiler nelerdir?

Giriş Aidatı: Emeklilik şirketiniz, yeni bir sözleşme düzenlediğiniz esnada aynı emeklilik şirketinde yürürlükte olan başka bir sözleşmeniz bulunmaması durumunda (işveren grup emeklik sertifikası hariç) sizden giriş aidatı talep edebilir. Giriş aidatı; peşin, azami 1 yıl içinde tahsil edilmek üzere taksitli ve/veya sözleşmenin sonlanma zamanına bağlı olarak ertelenmiş biçimde alınabilir. Giriş aidatı, sadece sözleşmenizin ilk 5 yılında tahsil edilebilir.

Yönetim Gider Kesintisi: Emeklilik şirketiniz, yatırdığınız katkı payları ile birikiminiz üzerinden sözleşmenizin ilk 5 yılında yönetim gideri kesintisi yapabilir.

Fon Toplam Gider Kesintisi: Fon toplam gideri kesintisi fon varlıklarından karşılanmakta olup, fonun getirisini azaltıcı bir etki yapmaktadır. Söz konusu kesinti, katılımcının birikiminden değil fon portföy değerinden günlük olarak yapılır. Yıl içinde yapılan fon işletim gideri kesintilerinin toplamı, yıl içinde yapılabilecek fon toplam gideri kesintisinden büyük olamaz.

Ocak 2021 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Kesinti İadelerine Konu Olmayacak Durumlar

1 Ocak 2021 tarihinden itibaren uygulanacak olan devlet katkısı ile ilişkilendirilen kesinti üst sınırı kontrolü, kontrol tarihi itibarıyla;

  • Toplam birikim tutarı yıllık brüt asgari ücretin 10 katını aşan,
  • Düzensiz ödeme durumunda olan,

emeklilik sözleşmeleri için yapılmayacaktır.
Birikim tutarı hesaplamasında ilgili takvim yılının ilk 6 ayında geçerli olan aylık brüt asgari ücret tutarı dikkate alınacaktır.

Giriş Aidatı, Yönetim Gider Kesintisi Ve Ara Verme Kesintileri Üst Sınırı nedir?

Sözleşmenizin ilk 5 yılında; giriş aidatı, yönetim gider kesintisi ve ara verme kesintileri toplam tutarı, her bir yıl için ilgili takvim yılının ilk altı ayında uygulanan aylık brüt asgari ücretin %8,5’ini aşamaz. Sözleşmenizin 6. yılı ve sonrası için bahse konu kesintiler yapılmaz.
Emeklilik veya zorunlu ayrılma durumları haricinde 5 yıldan önce sözleşmenizi sonlandırmanız halinde bu maktu tutarın sözleşmenizin 5. yılı sonuna kadar olan süreye karşılık gelen ve ayrılma tarihinize kadar şirketçe tahsil edilmemiş olan kısmı, şirketçe bireysel emeklilik hesabınızdaki birikiminizden ertelenmiş giriş aidatı şeklinde indirilebilir.
Sözleşmenizin ilk 5 yılında her yıl için yapılan kesintilerin, yukarıda belirtilen kesinti üst sınırlarını aşıp aşmadığını kontrol edilir ve bahse konu üst sınırın aşıldığının tespiti halinde sınırı aşan tutar, tarafınıza 5 iş günü içinde iade edilir.

Emeklilik Sözleşmeniz Kapsamında Kullanabileceğiniz Haklarınızı Biliyor Musunuz?
Satın aldığınız emeklilik ürününden vazgeçebilirsiniz (cayma hakkınızı kullanabilirsiniz).

Teklif formunu imzalamanızı veya mesafeli satışlarda teklifi onaylamanızı takip eden iki ay içinde cayma hakkınızı kullanabilirsiniz.
Yürürlükten önce cayma: Cayma bildiriminizin emeklilik şirketinize ulaşmasını müteakiben, daha önce verdiğiniz katkı payı ödeme talimatları iptal edilir.
Yürürlükten sonra cayma: Cayma bildiriminizin emeklilik şirketinize ulaşmasını takip eden iş gününde verdiğiniz ödeme talimatları iptal edilir ve bireysel emeklilik hesabınızdaki birikim, bildirimin şirketinize ulaşmasını takip eden 10 iş günü içinde fon toplam gider kesintisi haricinde yapılan tüm kesintilerle birlikte iade edilir. Sözleşmeniz yürürlüğe girdikten sonra caymanız durumunda, varsa getiri üzerinden stopaj kesintisi yapılır.

Bireysel emeklilik hesabındaki birikimin ve ödenen katkı paylarının fonlar arasındaki dağılım oranları veya tutarları, bir yılda azami 6 kez, emeklilik planı ise bir yılda azami 4 kez değiştirilebilir.

 

Katkı tutarınızı değiştirebilirsiniz ve ödemelerinize ara verebilirsiniz.

Emeklilik sözleşmesi süresi içinde dâhil olduğunuz plan kapsamında katkı payı tutarınızı ve ödeme döneminizi değiştirebilirsiniz.
Düzenli katkı payı ödemelerinize ilave olarak istediğiniz zamanda, dilediğiniz tutarda ek katkı payı ödemesi yapabilirsiniz.
İstediğiniz zaman katkı payı ödemeye ara verebilirsiniz. Katkı payının ödeme tarihini müteakip 3 ay içinde hesabınıza herhangi bir ödeme yapmamanız durumunda ödemeye ara verdiğiniz kabul edilir.

Emeklilik şirketinizi değiştirebilirsiniz. (Aktarım)

Emeklilik şirketinizi değiştirebilmeniz için sözleşmenizin yürürlük tarihinden itibaren en az iki yıl süreyle söz konusu emeklilik şirketinde kalmanız gerekir. Hali hazırdaki emeklilik şirketinize daha önce başka bir emeklilik şirketinden aktarım yaparak gelmişseniz, bulunduğunuz şirketinizde en az bir yıl kaldıktan sonra şirket değişikliği yapabilirsiniz.

Bireysel Emeklilk Sistemin’den dilediğiniz zaman ayrılabilirsiniz.

Emeklilik sözleşmenizin süresi içinde herhangi bir anda sistemden ayrılabilirsiniz, ancak bu durumda emekli olmanın vergisel faydalarından ve elde edebileceğiniz devlet katkılarından tam olarak yararlanamayacaksınız.
BES’ten ayrıldığınızda devlet katkısı hesabınızdaki tutarların;
Sistemde en az 3 yıl kalınması durumunda %15’i,
Sistemde en az 6 yıl kalınması durumunda %35’i,
Sistemde en az 10 yıl kalınması durumunda %60’ı,
Emeklilik, vefat ya da maluliyet halinde %100’ü
tarafınıza ödenir.
Getiri üzerinden hesaplanan stopaj kesintisi oranı;
Sistemden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlar için %5,
10 yıl süreyle sistemde kalmakla birlikte sistemden emeklilik hakkı elde etmeden ayrılan katılımcılar için %10, Sistemde 10 yıldan az süreyle kalarak ayrılan katılımcılar için ise %15’tir.

BES birikimlerinizi miras olarak bırakabilirsiniz.

Vefat etmeniz halinde, birikimleriniz ve varsa hak kazandığınız devlet katkısı ve getirileri, 22 Kasım 2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, sözleşmede belirttiğiniz lehdara ya da lehdarlara, lehdar tanımlanmamış ise kanuni mirasçılarınıza ödenir. Vefat etmeniz halinde, emeklilik şirketiniz birikiminizden ertelenmiş giriş aidatı tahsil edemez.

Şirket değişiminin sözleşme sahibi için herhangi bir dezavantajı, ödemem gereken bir pay, komisyon var mı?

Hayır, bir emeklilik şirketinden diğerine aktarım talebinde bulunduğunuz zaman birikimleriniz hiç bir şekilde kayba uğramaz.

Sistemden emeklilik hakkı nasıl kazanılır?

Bireysel Emeklilik Sistemi’ne giriş tarihinden itibaren, en az 10 yıl sistemde bulunmak ve 56 yaşını tamamlamak koşulu ile emekliliğe hak kazanılmaktadır.

Emekliliğe hak kazandıktan sonra birikimlerin ödenme koşulları nelerdir?

Emekliliğe hak kazandığınız takdirde; birikimlerinizi ister toplu para, ister programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortasına dahil olunarak ya da bir kısmını toplu para, bir kısmını yine programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortasına dahil olarak alabilirsiniz.

Emekliliğe hak kazanmadan sistemden ayrılabilir miyim?

Mevzuata göre Bireysel Emeklilik Sistemi’nde katılımcılara yapılacak geri ödemelerde vergi oranları aşağıdaki gibidir.

  • 10 yıldan önce sistemden çıkılması durumunda %15,
  • 10 yıl sistemde kalmakla birlikte 56 yaşını doldurmadan çıkılması durumunda %10,
  • Emeklilik, vefat, maluliyet nedeniyle sistemden çıkılması durumunda %5 oranında stopaj kesilmektedir.

 

Bireysel Emeklilik Sistemi’nde yeni dönem ne zaman başladı? Bireysel Emeklilik Sistemi’nin yeni döneminde yapılan temel değişiklikler nelerdir?

BES’in yeni dönemiyle birlikte kesinti yapısında değişikliğe gidilmiştir.
1 Ocak 2016 itibariyle yürülüğe giren yeni yönetmelik kapsamındaki değişiklikler hem mevcut hem de yeni satılacak sözleşmeleri kapsamaktadır.

Sözleşmelerin sadece ilk 5 yılında yönetim gider kesintisi ve giriş aidatı alınabilecektirBu tutar her yıl için aylık brüt asgari ücretin %8,5’una karşılık gelen tutardır.( ilgili takvim yılının ilk altı ayındaki aylık brüt asgari ücret )

Fon toplam gider kesintisi ise ilk 5 yıl yapılacak kesinti kapsamına girmemektedir. Sözleşme yürürlükte olduğu süre boyunca fon toplam gider kesintisi alınmaktadır.

Sözleşmelerin 6. Yılı itibariyle kesinti kontrolleri yapılmaya başlanacaktır. Bunlardan biri sözleşme sonlanması durumunda yapılacak olan devlet katkısı ile ilişkilendirilen kontroldur. (Sözleşmenin yürürlük tarihinden, sözleşme sonlanana kadar yapılacak kesinti toplam tutarı, sonlanma tarihinde sözleşme kapsamındaki Devlet katkısı hesabında bulunan tutar üzerinden yönetmelikte belirtilen oranları kullanarak hesaplanacak tutarı geçemeyecektir. Bu oranlar, 6. yılındaki bir sözleşme için %60, 7. yılındaki bir sözleşme için %70, 8. yılındaki bir sözleşme için %80, 9. yılındaki bir sözleşme için %90 ve 10. yıl ve sonrası için %100 olacaktır.Bu kontrolün yapılmasında 01.01.2021 tarihinden itibaren başlanacaktır.)

Ayrıca, sözleşmelerin 6. yılı itibariyle Fon Toplam Gider Kesintilerine ilişkin iadeler gerçekleştirilecektir. (Detay Bilgi: Fon Toplam Gider Kesintisinde 6. Yıl için iade oranı %2,5 olup 7 nci ve 14 üncü yıllar arasındaki oranlar, her yıl için bir önceki yılda geçerli olan iade oranının 2,5 puan artırılması suretiyle uygulanacaktır. İade oranı belirlenirken, 1/1/2013 tarihinden itibaren sözleşmede geçirilen tüm süreler dikkate alınır. Kesintinin hesaplama tarihi itibarıyla mevcut bulunan birikimin %1,1’inin altında kalan kısmı için iade uygulanmaz.

İade, sözleşme bazında ve sözleşme yıldönümleri esas alınmak suretiyle yıllık olarak yapılır. İade, 01.01.2021 tarihinden sonra sözleşmenin sonlandırılması durumunda (başka bir şirkete aktarım veya sistemden çıkış) ve her halükarda anılan tarihi müteakip her sözleşme yılı sonunda yapılacak olup, bu kapsamda, söz konusu tarihten önce yapılmış olan fon toplam gider kesintileri iade edilmeyecektir.)

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin eski dönemiyle yeni dönemi arasındaki farklar nelerdir?

Sistemde uzun süre kaldıkça daha karlı olcaksınız. İlk 5 yılı içerisinde sözleşmenizden ayrılmanız durumunda planınızda tanımlı kesintiler yapılacaktır. Ancak sözleşemenin 5. Yılından sonra çıkmanız durumunda hem Fon Toplam Gider Kesintisi iadelerine başlanacak hem de Devlet Katkısı ile ilgili kesinti kontrolleri yapılacaktır. Bu kontrollere göre iadelere hak kazanabileceğiniz için karlı duruma geçeceksiniz.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin yeni döneminde vergi kesintisi uygulaması nasıldır?

Vergi kesintisi, sadece getiriler üzerinden uygulanmaktadır.

Bireysel Sigortalarda Vergi Avantajı Ne Kadar?

İşverenler tarafından ücretliler adına ödenen katkı payları doğrudan gider yazılmak suretiyle kurumlar vergisi matrahından indirilebilmektedir.

Bu kapsamda indirim konusu yapılabilecek tutarın toplamı, ödemenin yapıldığı ayda elde edilen brüt ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarı ile sınırlıdır.

 

Was this answer helpful ? Yes (0) / No (0)